Menya byinshi ku ivugurura ry’inzego za Leta rizasiga bamwe batakaje akazi

0
407
SANGIZA ABANDI IYI NKURU

Guverinoma igeze kure amavugurura mu miterere y’ibigo bya leta, azatuma igabanya abakozi mu nzego zimwe mu zindi bakongerwa. Hari amagana y’abakozi ba Leta bamaze gutakaza akazi kubera aya mavugurura, aho imirimo imwe yagiye ihuzwa indi ikavanwaho hagamijwe kunoza ikoreshwa ry’umutungo no kuzamura uburyo serivisi zitangwa.

Magingo aya, abakozi b’uturere bagera kuri 483 bamaze kumenyeshwa ko batagikenewe mu mirimo bari basanzwemo. Ku nzego z’imirenge, abakozi bagera kuri 416 barasezerewe nyuma y’uko buri murenge usabwe gusigarana abakozi 14 gusa.

Si inzego z’ibanze gusa kuko ayo mavugurura yageze no mu bigo bya Leta, aho ibigera kuri 12 byakozwemo amavugurura nk’ayo. Minisiteri ayo mavugurura yagezemo harimo nk’iy’Uburezi, Ibikorwa remezo, Ikoranabuhanga, Ubuhinzi n’iy’Umurimo. Ibigo nka WDA abakozi bose barasezerewe.

Ibaruwa ya Minisitiri w’Abakozi ba Leta n’Umurimo yandikiwe ibigo byose bya Leta, Minisitiri Fanfan Rwanyindo Kayirangwa, yavuze ko ayo mavugurura azagendera ku isuzuma ry’uburyo umukozi yagiye yesa imihigo mu myaka ibiri ishize, ni ukuvuga 2017/2018 na 2018/2019, ndetse no kureba niba umwanya arimo ujyanye n’ubumenyi n’ubushobozi bwe.

Mu mavugurura mashya, umukozi runaka ufite umwanya utigeze uhinduka, azajya awugumamo hamaze kurebwa ko mu myaka ibiri ishize yabashije kugira amanota nibura 70 % mu mihigo.

Mu gihe umwanya runaka wa Leta wari urimo abakozi barenze umwe, uzajya awugumamo ni uzaba afite amanota yo hejuru mu mihigo.

Mu gihe abakozi babiri bari mu mwanya umwe banganyije amanota, ufite ubunararibonye niwe uzajya uwugumamo. Mu gihe banganya ubunararibonye, uwahawe amahugurwa menshi niwe uzegukana uwo mwanya.

Minisitiri Rwanyindo yavuze ko mu gihe abakozi banganya amahugurwa, ufite dipolome yo ku rwego rwo hejuru ari we uzajya wegukana uwo mwanya. Mu gihe nabyo babinganya, mu kubahiriza uburinganire umwanya uzajya uhabwa igitsina kidafite abantu benshi muri icyo kigo, nibasanga nabwo uburinganire bw’ibitsina byombi bwubahirijwe, umuntu ufite ubumuga runaka mu bakenewemo umukozi niwe uzajya ugumana ako kazi.

Mu gihe hakenewe abakozi barenze umwe ku mwanya runaka mu kigo cya Leta, abazaba bafite amanota arenze 70 mu mihigo y’imyaka ibiri ishize bazahabwa ikizamini cyo kubazwa.

Akanama k’ibizamini kagomba kuba karimo abayobozi bakuru muri uwo mwanya bapiganirwa cyangwa ababahagarariye. Muri ako kanama kandi hagomba kujyamo inzobere imwe yo hanze y’ikigo. Minisiteri ireberera icyo kigo niyo izajya ishyiraho ako kanama.

Umukozi wa Leta ufite amanota y’imihigo ari munsi ya 70 % cyangwa se umwanya we wakuweho, wahinduwe cyangwa se ibisabwa kuri uwo mwanya byahindutse, azaba ahagaritswe by’agateganyo. Azahabawa bibiri bya gatatu by’umushahara we mu gihe cy’amezi atandatu, nyuma asezererwe burundu ahabwe n’ibyo amategeko ateganya ku mukozi wa leta wasezerewe burundu.

Mu gihe umukozi wa Leta atanyuzwe n’ibyemezo yafatiwe, yemerewe kujuririra ku rwego rwa mbere ku muyobozi w’ikigo cye. Mu gihe akomeje kutanyurwa n’imyanzuro, yemerewe kujuririra Komisiyo y’abakozi ba Leta n’Umurimo mu gihe cyagenwe.

Ingingo ya 34 mu Iteka rya Perezida rigena uburyo bwo gushaka, gushyiraho no gushyira mu myanya abakozi ba Leta, ivuga ko mu gihe nyuma y’ivugururwa umukozi wa Leta atashyizwe mu mwanya w’umurimo mu rwego yari asanzwemo kubera impamvu y’ivanwaho cyangwa y’ibura ry’umurimo iteganywa n’amategeko, dosiye ye yoherezwa muri Minisiteri ifite abakozi ba Leta mu nshingano zayo kugira ngo imushakire umwanya ahandi waba uri mu butegetsi bwa Leta.

Urugaga rw’amasendika y’abakozi mu Rwanda (CESTRAR) rugaragaza ko rutewe impungenge n’uko amavugurura mashya, adahuye n’ibiteganywa n’Iteka rya Perezida kuko ntaho rivuga ko umukozi yirukanwa burundu, ahubwo ashyirwa ku rutonde rw’abategereje kubona imirimo.

Umunyamabanga Mukuru wungirije wa CESTRAR, Africain Biraboneye aherutse kubwira Rwanda Today ati “Mu mavugurura mashya ntaho bavuga ku Iteka rya Perezida, ni ikibazo kuri twe. Bivuze ko abo bakozi birukanywe burundu, ku buryo bitanoroshye kuba bazongera kuba abakozi ba Leta.”

Aya mavugururwa abaye mu gihe mu gihugu abantu benshi bari bamaze igihe batakaje akazi kubera ingaruka z’icyorezo cya Coronavirus.

Ubushakashatsi bushya ku gipimo cy’umurimo n’ubushomeri bwakozwe muri Gicurasi 2020 n’Ikigo cy’Igihugu cy’Ibarurishamibare (NISR), bwagaragaje ko habayeho ukwiyongera kw’abantu badafite akazi ndetse n’igabanuka ry’abari bagafite.

Muri Gicurasi 2020, umubare w’abantu bafite imbaraga zo gukora bari hejuru y’imyaka 16 bafite akazi bari 4,104,303 bingana na 55.2 ku ijana by’abantu bose bari ku isoko ry’umurimo. Abashomeri biyongereyeho abantu 368,484 bingana n’inyongera ya 68.6 ku ijana.


SANGIZA ABANDI IYI NKURU

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here